Najprościej mówiąc, luka kompetencyjna (skills gap) pojawia się wtedy, gdy kompetencje dostępne obecnie w organizacji nie odpowiadają kompetencjom potrzebnym do realizacji jej celów.
Może występować na różnych poziomach.
Na poziomie pracownika może oznaczać brak kompetencji niezbędnych do objęcia nowej roli.
Na poziomie zespołu – niedobór określonych umiejętności potrzebnych do realizacji nowych projektów.
Na poziomie całej organizacji – różnicę pomiędzy obecnym potencjałem workforce a kompetencjami niezbędnymi do realizacji przyszłej strategii.
Z perspektywy Dyrektora HR najważniejszy jest właśnie ten ostatni poziom.
Nie chodzi tylko o to, czego brakuje nam dzisiaj. Chodzi o przewidywanie tego, czego może zabraknąć jutro.
Pierwszym krokiem nie powinno być tworzenie listy kompetencji.
Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie: gdzie organizacja chce być za 2–3 lata?
Jeżeli firma planuje automatyzację części procesów, ekspansję zagraniczną, zmianę modelu sprzedaży, rozwój nowych produktów czy wdrożenie AI, każda z tych decyzji będzie miała konsekwencje dla kompetencji potrzebnych w organizacji.
Dopiero wtedy HR może przełożyć strategię biznesową na pytania dotyczące ludzi:
To fundamentalna zmiana perspektywy.
Zamiast planować workforce na podstawie pytania „Ilu ludzi będziemy potrzebować?”, zaczynamy również pytać: „Jakich kompetencji będziemy potrzebować?”
Nie da się przewidzieć przyszłości ze stuprocentową dokładnością. Można jednak znacznie lepiej się do niej przygotować.
Punktem wyjścia powinny być przede wszystkim przyszłe priorytety biznesowe, uzupełnione analizą zmian technologicznych, rynkowych i organizacyjnych.
Warto również analizować:
Takie podejście pozwala stworzyć mapę kompetencji krytycznych dla realizacji przyszłej strategii.
Co ważne, patrzenie w przyszłość nie musi oznaczać całkowitej wymiany zestawu potrzebnych kompetencji. Częściej zmienia się ich znaczenie oraz kontekst, w którym są wykorzystywane.
Druga strona równania to aktualny potencjał organizacji.
I tutaj pojawia się problem.
Firmy zazwyczaj bardzo dobrze wiedzą, jakie stanowiska mają ich pracownicy. Znacznie rzadziej dysponują pełnym i wiarygodnym obrazem tego, co ci pracownicy rzeczywiście potrafią.
Informacje z CV, historia zatrudnienia czy samoocena mogą być przydatne, ale nie zawsze stanowią wystarczającą podstawę do strategicznych decyzji personalnych. My zawsze podkreślamy znaczenie obiektywnego i spójnego pomiaru kompetencji.
Dlatego potrzebny jest audyt kompetencji.
Może on wykorzystywać różne źródła danych – zależnie od tego, jakie kompetencje analizujemy i do jakich decyzji mają służyć wyniki.
W tym procesie pomocne mogą być m.in. testy zdolności poznawczych, kwestionariusz osobowości zawodowej czy audyt talentów i sesje AC/DC.
W przypadku podejścia skills-based kluczowy jest wspólny język opisu kompetencji. SHL wykorzystuje Universal Competency Framework i taksonomię obejmującą 96 umiejętności, dzięki czemu dane można porównywać pomiędzy rolami i wykorzystywać w różnych decyzjach dotyczących talentów.
Zawsze podkreślamy przy tym, że Global Skills Assessment pozwala stworzyć profil kompetencji pracownika i wykorzystywać go m.in. w decyzjach dotyczących mobilności, rozwoju czy dopasowania do różnych ról.
Dopiero teraz możemy mówić o właściwej analizie luki kompetencyjnej.
Mamy dwa obrazy:
STAN OBECNY
Jakie kompetencje posiadamy i na jakim poziomie?
STAN DOCELOWY
Jakich kompetencji i na jakim poziomie będziemy potrzebować do realizacji strategii?
Różnica pomiędzy nimi pokazuje lukę.
McKinsey rekomenduje podobną logikę: po zidentyfikowaniu kompetencji krytycznych należy ocenić aktualny stan, określić oczekiwany poziom i porównać oba wyniki na poziomie zespołów oraz organizacji.
Nie każda luka powinna jednak mieć taki sam priorytet.
HR wraz z biznesem powinien ocenić przede wszystkim:
Jak ważna jest dana kompetencja dla strategii?
Jak duża jest luka?
Jak trudno będzie ją uzupełnić?
Kiedy kompetencja będzie potrzebna?
To pozwala odróżnić kompetencje, które „warto rozwijać”, od tych, które mogą stać się krytycznym ograniczeniem realizacji strategii biznesowej.
To jeden z najważniejszych wniosków z podejścia Skills-Based Organization.
Jeżeli organizacja identyfikuje brak określonej kompetencji, naturalną reakcją często jest rozpoczęcie rekrutacji.
Ale zanim opublikujemy kolejne ogłoszenie, warto sprawdzić: czy tej kompetencji rzeczywiście nie mamy?
A może posiada ją pracownik z innego działu?
Może mamy osoby z kompetencjami pokrewnymi, które można stosunkowo szybko przygotować do nowych zadań?
Może rozwiązaniem jest reskilling lub upskilling?
Według naszych danych jedynie około 25% ról na świecie obsadzanych jest wewnętrznie, mimo że rekrutacja wewnętrzna może oznaczać krótszy czas obsadzenia stanowiska, niższy koszt i wyższą retencję.
Dlatego analiza luki kompetencyjnej powinna prowadzić nie tylko do planu rekrutacji. Powinna prowadzić do strategii pozyskania i wykorzystania kompetencji.
Po zidentyfikowaniu najważniejszych luk organizacja może zdecydować, jak je uzupełnić.
Rozwijamy kompetencje obecnych pracowników, aby mogli skuteczniej wykonywać swoją rolę lub przygotować się do jej zmieniających się wymagań.
Przygotowujemy pracowników do wykonywania innych zadań lub wejścia w nowe role.
Przesuwamy kompetencje tam, gdzie są potrzebne – pomiędzy zespołami, funkcjami, projektami lub stanowiskami.
Jeżeli kompetencji nie ma w organizacji i nie możemy rozwinąć ich wystarczająco szybko, pozyskujemy je z rynku.
W praktyce najlepsza strategia najczęściej będzie połączeniem tych działań.
Analiza luki kompetencyjnej może łatwo zmienić się w rozbudowany projekt HR.
Setki kompetencji. Dziesiątki poziomów. Nowa platforma. Wielomiesięczne mapowanie.
A później… niewiele decyzji podejmowanych na podstawie tych danych.
Dlatego nie warto zaczynać od próby opisania wszystkiego.
My rekomendujemy rozpoczęcie transformacji skills-based od ograniczonego zakresu, osiągnięcie pierwszych rezultatów i dopiero późniejsze skalowanie rozwiązania.
Może to być jedna krytyczna funkcja.
Jedna grupa ról.
Jeden strategiczny projekt.
Albo jeden problem biznesowy, np. trudność w pozyskaniu określonych specjalistów.
Dopiero gdy organizacja pokaże, że dane o kompetencjach prowadzą do lepszych decyzji, warto rozszerzać model.
Jest jeszcze jeden warunek.
Analiza luki jest tak dobra, jak dane, na których została oparta.
Jeżeli informacje o kompetencjach wynikają wyłącznie z deklaracji pracowników, nazw stanowisk czy historii zatrudnienia, istnieje ryzyko, że organizacja zbuduje bardzo precyzyjny model… na nieprecyzyjnych danych.
SHL podkreśla znaczenie naukowo ugruntowanych metod oceny oraz wspólnego systemu opisu kompetencji. Taksonomia kompetencji daje organizacji wspólny język, natomiast obiektywny pomiar pozwala uzyskać dane, które mogą być wykorzystywane w decyzjach dotyczących rekrutacji, mobilności i rozwoju.
Nie wystarczy wiedzieć, jakich kompetencji będziemy potrzebować. Trzeba jeszcze wiarygodnie wiedzieć, jakie kompetencje naprawdę mamy.
Dobrze przeprowadzona analiza skills gap zmienia rolę HR w rozmowie z biznesem.
Zamiast reagować dopiero wtedy, gdy pojawia się wakat lub brakuje odpowiednich kandydatów, HR może wcześniej pokazać:
W ten sposób strategia talentowa zaczyna wynikać bezpośrednio ze strategii biznesowej.
I właśnie tutaj analiza luki kompetencyjnej staje się jednym z fundamentów Skills-Based Organization.
Pytanie o lukę kompetencyjną nie brzmi: „Jakich szkoleń potrzebują nasi pracownicy?”
Najpierw trzeba odpowiedzieć na trzy znacznie ważniejsze pytania:
Jakie kompetencje mamy?
Jakich będziemy potrzebować?
Gdzie pomiędzy nimi znajduje się luka?
Dopiero wtedy można świadomie zdecydować, czy odpowiedzią powinien być rozwój, reskilling, mobilność wewnętrzna czy rekrutacja.
Organizacje nie muszą dokładnie przewidzieć przyszłości.
Muszą jednak wystarczająco wcześnie wiedzieć, czy ich ludzie będą mieli kompetencje potrzebne do jej realizacji.
Luka kompetencyjna to różnica pomiędzy kompetencjami, które organizacja lub pracownik posiada obecnie a kompetencjami potrzebnymi do realizacji określonych zadań lub przyszłych celów biznesowych.
Proces warto rozpocząć od określenia przyszłych celów biznesowych i wynikających z nich potrzeb kompetencyjnych. Następnie należy wiarygodnie ocenić aktualne kompetencje pracowników, porównać oba stany i zidentyfikować najważniejsze różnice.
Należy przeanalizować strategię organizacji, planowane zmiany technologiczne i biznesowe, przyszłe role, trendy rynkowe oraz wiedzę liderów i ekspertów. Na tej podstawie można określić kompetencje krytyczne dla realizacji przyszłych celów.
W zależności od rodzaju kompetencji można wykorzystywać m.in. testy zdolności, kwestionariusze psychometryczne, ustandaryzowane oceny kompetencji oraz Assessment i Development Centre. Kluczowe jest, aby dane były wystarczająco rzetelne dla decyzji, które mają wspierać.
Najważniejsze możliwości to upskilling, reskilling, mobilność wewnętrzna oraz rekrutacja zewnętrzna. Wybór powinien zależeć m.in. od wielkości luki, dostępnego potencjału wewnętrznego oraz czasu, w którym dana kompetencja będzie potrzebna.
Tak. Wiedza o aktualnych kompetencjach, przyszłych potrzebach i różnicy pomiędzy nimi umożliwia podejmowanie decyzji o talentach w oparciu o kompetencje, a nie wyłącznie stanowiska czy dotychczasowe doświadczenie.
Najlepszy handlowiec rzadko bywa najlepszym menedżerem. Zobacz, jak decyzje o awansie i utrzymaniu wartościowych pracowników oprzeć na danych, a nie na intuicji.
Przez ostatnią dekadę firma SHL zbierała i analizowała dane obejmujące ponad 6,6 milionów rekordów w swojej […]